KACHIN STATE - Myanmar
 Paradise on Earth

 Home | About Us | Rawang Version | Chinese Version | Science and Technology | Photos | Jokes - Mani hpa!!! | Web Directory

 

Search within the Web Site:

Search On : All Words Any Words Phrase

"Kachins" nø Kagømaq I We

Kachins waka nø Jingpoq, Mvru (Lowngwo), Lvshi (Lvchit), Zaywa (Vzi), Rvwang, Lisu (Karu bokrè tiqmaq taq Yoyin wae) nvng dvga dø dvci dvkaq pungwa pvnri gø vbae. I we, dvgøngmå yã vchuq dvgông gøtdvhóm svng, “Kachins” wa tøoe. Angmaqo têngking nvng laqyârè, tvmu laqmuri nö täkaq vbêng nègõ, kârè nö mâ-bêngãë. Kachin rè nø Asia mêng rvwå (Central Asia) idungkeni ðl pvngshi yvngshâ. Angmaq nø Asia mêng rvwe èdïngkeni tiqdvtvng Persia mêng dangdang bñn nø Tashkent nvng Sarmakand (Russia mong tini tut) Monggolia mêng Huhethot) GanSu, Zunghay mêngwalrè, Mvngpe mong Yalo Zangbo rvgaq taq bvn nø vl ya>ngi . Wemepvng ZingHai èdïng (Mvngpe mong) Chengdu tøo rvgaqø dvdõngshi ya>ngi. We yvngkeni tiqdvtvng lvngdøm nø yakvt vl we Kachin mong kaq bvn ya>ngi. Yamong tuq ráè mepvng tiqmaq nø India mong (Singphos) Mvngpe mong(Jingpos), mø-i ni Jingphos, (Mvngpe mong vl ri mvlíng kaqnø Zaywa ka shøne) ri  taq shénshè nö  ñl ya>ngi. I we, mvlíng kaqnø Men mong tibotut Kachin mong svng vcçlshi ya>ngi. Akvt vl mong taq Kachin ri vl rai we nø 2662 nøng dvngte wa vlä rai. Angmaq nø rvmåwângrè shu>lë taqsorç pòngkaq shíng mònshè weç vbãshí shvlã we rvgaq angshvr angshvr láë nø tiqrvgaq keni tiqrvgaq shøtshi nö ñl ya>ngi.

Kachin ri Kayðngø Vl We

Kachin ri mvlíng wál nø angmaq vde mong taq vle. British vzuyaqç shéné mv-ø>pmë bân vzvngkaq angmaq mêng nø mong shøngshang çã ya>nga. I we British vzuyaqç øp bøa mepvng  nø Burmaë mêngwal tiqlong ráè lëng çe. Kachin mêng gwôrhõm shvdun kvtnø 33,903 (square miles) méng òl nö, North latitude 23.3  keni 28-29’ N Latitude and 96-99 E longitudes dvhônç taq vle. Kachin mêng nø  nvmsvrlapmø Mvngpe mong, nvmløplapmø India mong , tvnugolapmø Tibet mong nvng tvnunilapmø Burma mong rè nvng dvrøtne. Kachin mong køpmo 50 % wál dvngte nø shigung mvrulrè ç nø, shigungri nø nvmukdvra tè kenç 5,881 miter (metres) vhánge. Kachin mong nø Dvmô Ishøt røpvngri (natural resources), longshçngrè nvng shvla vtvng  shøngrè angpñnrè nñng maysak shøngri dvnzønge. Monggang taq rvgaq angsu ku shä lunshi  vtvng rvgaq gø ie. Mong køp shvngbe ngvni ma-muq shøngsa rèç pø>moe. Shingcaq nvmbvn naq pvn dø ç we lín mv-yul pvn dvyøri, White Pheasant la>no we vpó vtvng cã pvnri  nvng, Mvliq Rvmå nvng Chvng Rvme tuqdõm taqnø  Golden fish la>no we ngari vle. Mvyume nø May shvla rvwe keni October shvla rvwe høq; Rvnglømne nø February shvla rvwe keni May shvla rvwe høq, Rvngtung nø October shvla rvwe keni February shvla bæ høq ie. Tiqnøngo ni vrvm vkatshi shaq shvdunyvng nø 4-36.C vdong ç nø shvngórshaq shvdun nø 60-95% vdong ie. Putao vdðm dø iwe rvzi wamari nø vkatshi shaq shvdunyvng 4 keni 18.C vdong inø shvngórshaq yíme. Vnvp vtvng Putao wama gø Kachin mong vgo tut vbá nø vkat shishaq nvng gwitshaq vbêng vrðm we rãm (lvngcha vrvm we zone) taq vle. 1996 nøng taq vkatshi shaq vhang vtvng nø 40.C høq ç ya>ngi we mvsøngshaq vle. Tiqnøng vdong shøzaq we shvdunyñng nø wurdônghâm 80-200 (letmaq) vdong ie. Rvzi ram taqnö tewa shøzaq we luqe. Myitkyina wãmâ nø Kachin mø-ç we svngpvnrè götdvhóm mongzøngce rõbông 4-6 wvn  mvdñm vl we Kachin mêngë wãmâ gvdông ie.) Manmaw, Mugong, Putao, muhnyin nvng  Gvda wama rinø Kachin mongo wama  mvdøng ri ie. Mongdan vrvmo vlãng chômrè tapra nvng Men mêngë mä vnç te vtvng svmé lèng chôm koqrâ gø Myitkyina wama taq vle. Lidu tvra gvba (karu bokri tiqmaq taq Old Genstil Well Road wa tøo we) nø monggang mongdanri keni nvmsvrlap Mvngpe mong nvng nvmløplap Idia mongri svng zvngwa tung ya>nga we tvra ie. 1942- 1949 nøngla vdongtaq Genstil Well shølshu washi nø $137 wvn dvbäë dö tîng ya>nga we tvrâ ç nö, monggang taq gvmsung be vtvng tvrari keni tiqtvrâ ie.

Gen. Stil Well, Captain E R Leech,  Dr. Ola Hansonmaq nö,  Kachin rio tvra vru ya>nga we dvgîng vl we karu vru svrari ie. Wenila taq mongzöng ceri nvng vzöm vzvp, vtoq vtip we taq shvláwã ma-zake we dvjari rvt, Kachin rio tvra angjóng çlëng kaq shvláwã dvtan mv-lín ya>ngo. Karu yabok taq gö Kachin ri tvra töpni töprang dvtan mâ-lín we ini gö, Kachin rio mvshöl vjông nvng jöngjóng vmvt yang  we mvrshvmri kaq angdong ku shá dvzðr we ie. 

Yalong nö Kachin rio tvra angdongcå dvtan we wa ie. George Zunwá (Zinwá)  Laqnuç vruo we, " Kachin ri nö dam we dvcice mö-i’" ( Kachins are not tribe) wawe karu bok gvza ma-lä ke tuq rãe. Karu vrushípå Zunwá nö Indian Universities rè kenç paqzi göpmo lun ya>nga nö dvci dvgöng tvra dvngö mvme gundvtöp dðng ya>nga we tiqpå çe. "Tribe" waka anglvjöm nö angkä kâ svng mvna>tno sori vruo we pönka mvshöl sñng tubumlðm gundvtöp we bvnli gö karu vrushípe nvng tiqdö dvzaqshèrèç bvnlè welëng svng  yishi nö>ntni tvnî>ngë rvtnö dðng bóâ. Jöngjóng eshö>no ni, Kachin ri nö tribe mö-i; Lvto, Lvpvy, Inkum, Mvrvn nvng Mvrip rè nö angmaq didaq vshölke we dvgöngme pungwapvn vdáe. Kachin ri nö ( Ka-ang Shingra) zang keni ðl pvngshi ya>ngi nö Mvjoy Shingra yvngkeni svngzace vl têng zidvngri pðngshi ya>ngi. Kachin ri mvlíngwál nvng dvgá dö mvshöl gu>no riç nö, Mvjoy Shingra wa we nö Mount Everest svng wae, wa da>kngoe. Iwe, nöngmaqç da>kngi we nö dvgáriç dvda>mo we nvng tashöngshang ie.

Mvjoy Shingra nö Mount Everest yðng ie, waka ka nö "Majoi tsun ai" wakaê vbêng dö lôm vlæ shô>në we kâ çe. Vrá, nöngmaqç chaqdvp mv-sháshi we "Mvjoy Shingra" zâng nö Luhtoi, mö-çni Wan Htoi wakanç dö Mvjoy wachvng angkashaq vcipme. Wervt Kachin ri nvmlat ðl pvngshi ya>ngi rvgaq zâng nö deni höq töpwa mv-sháshè. Pawa wani vkop vkangmaqç shön ya>nga we "Mungding Ga" waka svng pönlðm rvt tiqban nvng tiqban vzöm we mvshölrè mâ-dvtut dö vjá ya>ngè we idung ri vl rvt ie. "Ka-ang" waka lvjöm nö “rvwå wãkâ ç rvt shashi we "Shingra" waka angmvshöl nö denila cçngshálðm rvzaqe. Dvgá tiqdang keni “Shingra waka lvjöm nö English kataq "Nature" mö-çni " Melancholy" waka nvng vbênge. I’we, "Melancholy" waka nö sangzace dang dvtöp paqzç sïnyñng taq lðng mv-shvla we tiqka çe. I we,  “Mungdang Ga" waka nö "Mvjoy Shingra" wa ling vdue. Wervt, "Ka-ang Shingra" nvng "Mvjoy Shingra" yakanç shvngwa lvjöm chaqdvp sháshè ninö welong dang keni Kachin rio nvmlat nvmpvng shvra zâng nö shvngwa sháshi lìngné we çe.

Translated by Sara Dee Bye
AlltheWeb | AltaVista| AOL | Google | Hotbot | Lycos | MSN | National Directory | Open Directory Project | Searchalot | Yahoo
No part of this Publication may be Rreproduced by any mean without Written Consent from the Author
Copy Right © 2004. All Rights Reserved. Kachin State.com